placownik napisał:

Moim zdaniem głównym argumentem przemawiającym przeciw takiemu rozwiązaniu jest to, iż sprzyja ono „zakotwiczeniu” się religii w szkole już na stałe.

Tak jest, zgadzam się w zupełności z powyższym tokiem rozumowania. Pozwolę go sobie nawet rozwinąć.

Uważam, że zamiast wprowadzać dodatkowe przedmioty, które umocnią pozycję religii w szkole, należy likwidować te, które już w szkole są. Kiedy stopniowo zlikwidujemy już wszystkie, i zostanie tylko religia, to zrobi jej się smutno. Rozejrzy się posępnie w koło i powie: co ja będę tutaj tak sama siedzieć?, po czym pójdzie do Kościoła się pomodlić.
W ten sposób "odkotwiczymy" religię ze szkół.

Pozdrawiam z szacunkiem
Marek Ławreszuk

Pomyślmy chwilę.
     Kiedy na wniosek Kościoła rzymsko-katolickiego wprowadzono religię do szkół odezwały się głosy protestów ze strony innowierców, ateistów, agnostyków, bezwyznaniowców i niewierzących (to ostatnie, to bardzo nieszczęśliwe pojęcie, ale takie funkcjonuje więc trudno). Tych protestów nie można było (z wiadomych względów) przyjąć i urzeczywistnić, ale też nie można było odrzucić z powodu ich ilości i Trybunału strasburskiego. Wymyślono więc wprowadzenie równoległych zajęć z etyki dla uspokojenia nastrojów (protestanci i ewangelicy dostali możliwość nauczania własnej religii, ale np. muzułmanie już nie). Od samego początku było jasne, że tej etyki w praktyce nie będzie, bo takie stworzono warunki brzegowe, aby jej nie było. Za to formalnie Kościół katolicki mógł w pełni legalnie realizować swoją politykę oświatowo-wychowawczą. A zatem wniosek jest następujący: etyka jako przedmiot miała służyć wyłącznie do legitymizacji kościelnych roszczeń edukacyjnych.
     Wkrótce okazało się, że wcześniejsze ustalenia stały się mitami - katecheci weszli do rad pedagogicznych, zaczęłi pobierać wynagrodzenie obciążając i tak katastrofalny budżet szkół, zwiększono ilość godzin w programach nauczania religii, przedmiot przestał być na pierwszej bądź ostatniej lekcji w planach dnia, ocena z religii weszła na świdectwa, a także i do średniej ocen (tym samym z przedmiotu fakultatywnego stała się obligatoryjnym!). Dlaczego tak jest? To proste - Kościół katolicki jako instytucja skrajnie totalitarna zawsze prosi (czytaj: żąda) tylko o palec, a gdy go dostanie zabiera całą rękę a nawet i resztę ciała. A nasze rządy (z SLDowskim włącznie) bardzo lubią dawać ciała Kościołowi katolickiemu.
     Kiedy jednak okazało się, że popularność etyki przeszła oczekiwania twórców pomysłu, to okazało się nagle, że brakuje kadry wykładowczej świeckiej. Kościół czym prędzej przyszedł ministerstwu z pomocą i zaoferował kadry własne wykształcone w uczelniach stricte katolickich. A zatem Kościół postanowił zawłaszczyć także i ten przedmiot dla swoich celów. I konsekwentnie to robi.

     W świetle powyższego trudno się dziwić stanowisku p. Pacewicza, a w ślad za nim i Placownika. Są w pełni uzasadnione.     
     Moim zdaniem walka o laickość programów oświatowych powinna się skoncentrować na kategorycznym żądaniu wyprowadzenia religii ze szkół, a nie o kształt przedmiotów do religii alternatywnych.
     Zatem: czy uczyć etyki? Tak. Można. Można a nie trzeba. Można, ale nie jako alternatywy do religii. Takie postawienie sprawy z jakim mamy do czynienia obecnie jest swoistą paranoją.
     
     Bądźmy jednak realistami. W najbliższym czasie religii ze szkół nie wyrzucimy. Etyki zapewne też nie (i dobrze w tej sytuacji). Powinniśmy zatem walczyć również o:
- zakaz obsadzania stanowisk nauczycieli etyki przez osoby duchowne i osoby blisko związane z organizacjami religijnymi;
- wpływ na programy nauczania etyki (programy neutralne światopoglądowo);
- usunięcie ocen z tych przedmiotów (religia, etyka) ze świadectw i nie wliczanie tych ocen do średniej.

     W poprzednim akapicie napisałem i wytłuściłem słowo "również". Nie bez powodu. Uważam bowiem, że głównym nurtem naszej działalności powinna być walka o:
- wypowiedzenie lub przynajmniej renegocjację konkordatu;
- usunięcie religii ze szkół i przedszkoli;
- świecki charakter urzędów i instytucji państwowych;
- świecki charakter przestrzeni publicznej.

     Skoro Kościół rzymsko-katolicki tak bardzo stara się o wpływ na system oświaty państwowej, to zapewne doskonale wie co robi i co chce osiągnąć. Doskonale też zdaje sobie sprawę z tego, że swój cel osiągnie. Dziwi mnie, że organizacja mająca racjonalizm na swoich sztandarach nie chce lub nie potrafi wyciągać wniosków z bogatych doświadczeń innych i iść przetartymi drogami. Co stoi na przeszkodzie, aby PSR zakładał własne placówki oświatowe lub patronował tym, w których realizowany byłby program wychowania laickiego? Na początek niech to będą przedszkola (łatwiejsze organizacyjnie i legislacyjnie), a po nabraniu doświadczeń - szkoły różnych szczebli. Popyt na takie usługi gwarantowany, zysk też. Tylko trzeba się trochę nachodzić, no i później pracować dzień w dzień.
     Pomysł ten oddaję gratis pod rozwagę Zarządu PSR ze szczególnym uwzględnieniem Pana v-ce prezesa Wendrychowicza.

Andrzej Wendrychowicz napisał:

Proszę, niech Pan zajmie się organizacją pierwszej takiej placówki.

W propozycji Misiaczka było jeszcze słówko lub

„lub patronował  tym [placówkom oświatowym], w których realizowany byłby program wychowania laickiego.”

Propozycja wydaje mi się całkiem rozsądna. Co stoi na przeszkodzie, aby na portalu etykawszkole.pl zamieścić apel do czytelników o zgłaszanie propozycji takich placówek?

Z doświadczenia wiem, że lekcja etyki w szkole jest możliwa i wcale nie musi być "jakaś tam" czy być "namiastką czegoś tam". Miałam ogromną przyjemność chodzić na lekcję etyki w mojej szkole średniej i bynajmniej nie po to by odrabiać zadania domowe. Razem ze mną uczestniczyło w niej pięć innych osób, grupa nieliczna, ale to raczej z racji tego, że szkoła ogólnie nie liczyła dużo uczniów. Lekcje odbywały się równolegle z lekcjami religii, raz w tygodniu i nikt nie widział w tym problemu. Nauczycielka prowadząca etykę ukończyła dwa kierunki: historię sztuki i ... teologię. Co wcale nie oznacza, że spełniała jakąś klerykalną misję. Wręcz przeciwnie, bardzo naukowo przedstawiała nam schemat tworzenia się wiary, podpierając się elementami filozofii, psychologi i socjologii, nie raz nie dwa otwierając nam oczy na czysto ludzkie zachowania które w nas siedzą. Muszę przyznać, że ze wszystkich zasad, reguł i regułek, wzorów, tekstów i cytatów, to jedyna wiedza która w życiu przydaje się najczęściej i tak na co dzień. Takie spotkania (trudno mi nazwać je lekcjami) uczyły nas swojej świadomości i wartości, odwagi we własnych poglądach, pokazywały, że wbrew pozorom mamy prawo wyboru.
   Jestem obecnie w szóstym miesiącu ciąży, nie zamierzam chrzcić swojego dziecka, ale do szkoły wysłać je muszę. Wiem jak wyglądają lekcje religii w polskiej szkole (tego chyba nikomu nie trzeba tłumaczyć) i nie chcę, aby moje dziecko było zastraszane wielkim wszechobecnym bogiem, który wszystko widzi i wtrąci każdego nieposłusznego do piekła, gdzie będzie się smażył w smole... Chcę, aby miało wybór, alternatywę. Chcę, aby decyzję o tym czy chce być katolikiem, czy nie, podjęło świadomie samo w swoim czasie, a nie pod presją społeczeństwa. W obecnej sytuacji nie daję się małym polakom takiej szansy. Tworzy się zamknięte koło, w którym każdy człowiek jest chrzczony i przyjmowany do kościoła nieświadomie, lub mamiony prezentami i bogatymi świętami, i pozostaje w nim ze strachu przed społeczeństwem. Często nie wierzy, często nie praktykuje, często nawet sam krytykuje kościół, ale sam chrzci swoje własne dzieci dla świętego spokoju. Niestety takim przykładem jest moja siostra. Może gdyby miała w szkole taką etykę jak ja, byłoby w niej trochę więcej pewności siebie i odwagi.
  Sam fakt etyki w szkole nie jest czymś karkołomnym i nie do przeskoczenia problemowym. I naprawdę nie obchodzi mnie czy za ścianą równolegle będzie się odbywała religia. Nie chcemy by nam zabraniało się prawa do wolności wyznania, to nie zabierajmy go innym. Problem leży zupełnie gdzie indziej. Cieszy mnie, że powstają takie inicjatywy jak PSR. Może dzięki takim stowarzyszeniom nasze społeczeństwo nabierze więcej odwagi i wiary w samych siebie i swoje poglądy. Tego nam wszystkim życzę.

Owszem, spełnia. Tak sobie nawet pomyślałam, że takie lekcje mogłyby w jakimś stopniu rozwiązać problem agresywnej młodzieży, o którym coraz częściej się słyszy. Taką funkcję pełniła kiedyś religia. Co prawda w dosyć ociemniały sposób, bo strasząc "karą boską", ale jednak. Czasy się jednak zmieniają, mało który nastolatek wierzy dzisiaj w mity o rozstępujących się morzach i czary mary z winem i wodą, nie mówiąc już o baniu się kogokolwiek prócz rówieśników. Takie lekcje nie muszą się nawet nazywać "etyką", jeżeli kogoś to mierzi, niech się nawet nazywają wychowaniem w społeczeństwie, ale niech mają ten program, niech uczą szacunku i tolerancji wobec innych, indywidualnego myślenia i patrzenia na sprawy, zamiast bezmyślnego podążania za resztą. O ile życie byłoby milsze w naszym kraju...